Umowa z modelką to jeden z tematów, który podnosi ciśnienie zarówno fotografom ("czy naprawdę muszę?") jak i modelkom ("co to w ogóle znaczy?"). Odpowiedź na pierwsze pytanie brzmi: tak, zawsze. Odpowiedź na drugie pytanie zajmie nam resztę tego artykułu.
Dlaczego umowa jest obowiązkowa
Ochrona obu stron
Umowa nie jest dokumentem nieufności – to precyzyjne ustalenie tego, co obie strony i tak powinny wiedzieć. Co zostanie sfotografowane, jak zdjęcia będą używane, kiedy trafią do modelki. Bez umowy każde z tych pytań staje się polem do konfliktu.
RODO i wizerunek
Wizerunek człowieka to dane osobowe chronione przez RODO. Publikacja czyjegoś zdjęcia bez zgody – nawet na prywatnym Instagramie fotografa – może być podstawą do roszczeń prawnych. Umowa z klauzulą zgody na wizerunek to jedyna skuteczna ochrona.
Co musi zawierać każda umowa
Dane identyfikacyjne stron
Imię, nazwisko, adres, numer dowodu lub PESEL. Tak, numer dowodu. Wiek modelki to kwestia prawna, nie kwestia zaufania.
Data i miejsce sesji
Konkretna data, adres lokalizacji lub opis (studio, plener w Parku Kasprowicza). Brak tego punktu to brak możliwości weryfikacji co zostało uzgodnione.
Zakres pozowania
Co jest dozwolone, a co wyraźnie wykluczone. Jeśli sesja jest portretowa – napisz to. Jeśli jest bikini lub akt artystyczny – napisz to. Brak precyzji = potencjalny spór.
Liczba i format dostarczanych zdjęć
Ile zdjęć, w jakim czasie, w jakiej rozdzielczości i jakim formacie pliku. Brak tego punktu to najczęstsza przyczyna konfliktów po sesji.
Pola eksploatacji
Gdzie fotograf może używać zdjęć. Strona www, Instagram, wystawy, materiały reklamowe, sprzedaż? Każde z tych zastosowań to osobne pole eksploatacji i każde wymaga zgody.
Pola eksploatacji – wyjaśnienie
Co to jest pole eksploatacji
Prawo autorskie dzieli użytkowanie zdjęcia na osobne "pola" – każde z nich można udzielić lub odmówić. Zezwolenie na publikację na Instagramie nie oznacza automatycznie zgody na użycie w reklamie.
Najważniejsze pola do uwzględnienia
Internet (strona www, social media), druk (katalogi, wystawy), reklama komercyjna (kampanie marek), materiały edukacyjne. W umowie wymieniaj je wszystkie, które dotyczą planowanego użycia zdjęć.
Czas trwania zgody
Zgoda na wizerunek powinna mieć określony czas lub być udzielona bezterminowo – co musi być wyraźnie zaznaczone. Bez podanego czasu zgoda może być cofnięta w każdej chwili.
Czego NIE pisać w umowie
Klauzul "na wszystko"
"Fotograf może używać zdjęć w dowolnym celu" to klauzula, której żaden świadomy prawnik nie zaakceptuje i która może być podważona. Bądź precyzyjny.
Niejasnych sformułowań
"Zdjęcia będą dostarczone wkrótce" to nie umowa. "Zdjęcia zostaną dostarczone w ciągu 21 dni" – to umowa.